Taryat Yazıtları ya da Terhin Yazıtları , Moğolistan'ın Arhangay ilinin Doloon Mod bölgesindeki Terhin Irmağı'nın yakınlarında bulunan Orhun alfabesi ile yazılan Uygur yazıtlarıdır. Bu yazıt Uygur kağanı Bayan Çor Kağan tarafından sekizinci yüzyılın ortalarında (muhtemelen 753-760 arasında) taşa işletilmiştir.
Şine Usu gölü yakınlarında bulunmuştur. Uygur kaganı Moyun Çor (Bayan Çor) için dikilmiştir. Bu yazıtta Taryat Yazıtları ya da Terhin Yazıtlarından da bahsédilmektedir. Taryat/Terhin yazıtları Terhin Irmağı'nıŋ yakınlarında bulunan Orhun alfabesi ile yazılan Uygur yazıtlarıdır.
Bu kitap 747-759 yılları arasında kağanlık yapan Tängridä bolmış İl İtmiş Bilgä Kagan yani Moyen Çur tarafından dikilen ve bugün Moğolistan'da bulunan Şine Usu Yazıtından bahsetmektedir.
Karabalgasun Yazıtı veya Kitabesi, MS 808-821 yılları arasında, 8. Uygur Kağanı'nın hüküm sürmüş olduğu dönemde Eski Türkçe, Soğdca ve Çince dillerinde yazılmış üçdilli bir yazıt .
Karabalgasun Yazıtı veya Kitabesi, MS 808-821 yılları arasında, 8. Uygur Kağanı'nın hüküm sürmüş olduğu dönemde Eski Türkçe, Soğdca ve Çince dillerinde yazılmış üçdilli bir yazıt .
Şine Usu Yazıtı , Ötüken Uygurlarından kalan yazıtlar içerisinde satır sayısı bakımından en hacimli olandır. Yazıt 1909 yılında G. J. Ramstedt tarafından kuzey batı Moğolistan'da, Şine Usu gölü civarında bulunmuştur. Yazıt 'a adını veren Şine Usu, 300 m boyunda tuzlu ve tadı acı bir göldür (Ramstedt, 1913: 40).
Ongin yazıtı 1891 yılında Moğolistan‟da, Ongi nehrine dökülen Tarimal Çayı kıyısında N. M. Yadrintsev tarafından bulunmuş, W. Radloff tarafından 18‟da üç estampaja dayanarak yayımlanmıştır.
Yazıtın içeriği ise atlarını ve davarlarını (yani mal-mülklerini) bırakıp ayrılan (yani ölen) Tun Bilgä ve Tun Yägän Ärkin'in geride kalanlara İlteriş Kağan'ın kağanlığını tanımak suretiyle mutluluk içinde yaşayacaklarını öğütlemesinden ibarettir.
Ardından yazar, Uygurlar tarafından tesis edilmiş yazıtlara yer vermiş, Tes, Tariat, Şine Usu, I. Karabalgasun , Hoyto-Tamır, Sevrey ve Xi'an (Karı Çor) yazıtlarının kesin olarak Uygurlara ait olduğunu belirtmiştir.
Karabalgasun Hakkında Detaylı Bilgi Tarihi Uygur Devleti `nin başkentidir. Uygurlara ait yerleşik yaşamın belgelenmesi ve Karabalgasuun Kitabeleri ile önemlidir.
İncelediğimiz Şine -Usu (Yeni Su) Yazıtı Uygur kağanlarından Moyun- Çor dönemine ait olan bir yazıtur. Bu yazıt 1909 yılında, Moğolistan'da bir Fin araşnrma heyeti tarafından Şine -Usu Gölü yakınlarında bulunmuştur[1]. Bu gölün yakınında bulunduğundan dolayı Şine -Usu yazıtı adıyla bilinmektedir.
Bu kitap 7 yılında dikildiği düşünülen Şine Usu Yazıtının harf çevrimi, yazı çevrimi ve Türkçeye çevirisini konu edinmiştir.
Uygurlar döneminden kalma eserler, Türkistan'ın Kara Hoço kenti yakınlarında Turfan'da yapılan kazılarda ortaya çıkmıştır. Bu metinlerde Maniheizm, Budizm, Hristiyanlık ile ilgili çeşitli öyküler, dua metinleri ve çeşitli inançlarla ilgili parçalar vardır.
SON YAZILAR
Sibirya kurdu insana saldırır mı?
Ayşe Bibi Türbesi hangi dönemde?
Cornetto çekiliş şifre nerede?
Sarıya ne gider?
Inegöl olimpik yüzme havuzu kaç TL?
Karabağlar nereye baglı?
2 yaşındaki çocuğun boyu kaç olmalı?
Isveç'te Türk okulu var mı?
Serlevha âyetler ne demek?
Hamsinin bir büyüğü hangi balıktır?
