Kül Tigin Yazıtı veya Kül Tigin Kitabesi, Bilge Kağan'ın kardeşi, İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı'nın yöneticisi Kül Tigin 'in ölümü üzerine MS 732'de Orhun Vadisinde diktirilmiş yazıt.
Kutadgu Bilig 1069 yılında yazılan eserdi, Köl/ Kül Tigin anıtı ise 732… Bu bakımdan Türkçe , anıtların bulunmasından itibaren dil tarihini 337 yıl geriye almış ve Türk dili eğitimlerine Orhun Türkçesi dönemini gramer ve edebiyat olarak eklemiştir.
Çoyrın bengü taşının 687-692 yılları arasında dikildiği tahmin edilmektedir. Eğer bu tahmin doğruysa, altı satırlık bu taş , Türkçe yazılmış olan ve Köktürk harflerinin kıllanılmış bulunduğu ilk metin olmaktadır.
Türklerin yazıyı kullanmasıyla başlar. Yazılı dönem eserlerinde edebi bir dil kullanılmıştır. Yazılı eserlerde döneme özgü özellikler görülür. MS 8. yüzyılda yazılan Göktürk Yazıtları (Göktürk Kitabeleri, Orhun Abideleri/Anıtları) ile Uygur metinleri Türk edebiyatının ilk yazılı ürünleri kabul edilmektedir.
Köktürklerin kendi icadı olan Köktürk alfabesiyle taşlar (bengü taşlar*) üzerine yazılan metinlerdir. Bir kısmı çeşitli albüm ve dergilerde tanıtılan, bir kısmı ise henüz yayınlanmamış irili ufaklı bu metinlerin sayısı 250'den fazladır.
Köktürk yazıtları ile ilgili ilk yayınlar bu şekilde yapıldıktan sonra, Radloff ve Thomsen'in çalışmalarından yola çıkan Necip Asım (Yazıksız) Türkiye'de konuyla ilgili ilk çalışmayı yapmıştır (Orhun Abideleri, İstanbul 1340-41/M. 1924-1925.).
Eski Türkçe Dönemi : Köktürk , Uygur ve Karahanlı Türkçeleri. Köktürk (Orhun) ve Uygur Türkçesi, Karahanlı Türkçesi ile birlikte Eski Türkçe dönemi içinde değerlendirilir. Başka bir deyişle, 13. yy'a kadar Türk dünyasının doğu kolunda iki ayrı bölgede iki ayrı yazı dili oluşmuştur.
Köktürk yazısınını çözen Thomsen olsa da, yazıtlar üzerine ilk yayını yapan Radloff'tur (Die alttürkischen Inschriften der Mongolei, Erste, Zweite, Dritte Lieferung, St.
İS VII. yüzyılda dikilen Çöyren yazıtı Türklerin ilk alfabesi olan Göktürkçe'yi belgelemiş ve anıtlaştırmış ilk yapıttır. Daha iyi bilinen Orhun Yazıtları da İS VIII. yüzyılda Göktürkçe yazılmıştır. Bilge Kağan, Kül Tigin ve Tonyukuk'un anılarını ölümsüzleştirmiştir.
SON YAZILAR
Tekvir Suresi hangisi?
Türk Telekom Nasıl fatura ödeme?
Sahibinden de geçici numara servisi nedir?
Magnum çubukları nasıl saklanır?
Inci ayakkabı mağazaları neden kapanıyor?
Saksıda mandalina ağacı nasıl yetiştirilir?
Yumurtalı Mercimek köftesi nasıl yapılır?
Tapu senedinde ne yazar?
S6 Edge Plus kaç TL?
Amex ne işe yarar?
