İşi yapan gerçek bir öznenin bulunduğu fiillere etken fiil denir. Örnek : 'Babam her gün kitap okuyor. ' cümlesinde okuma işini yapan kişi bulunur.
Etken çatılı cümleler, özne ile yüklemin ilişkisine göre belirlenir. Bir cümlenin etken çatılı olup olmadığını anlamak için öncelikle yüklemi belirlenir ve yükleme “İşi yapan kim?” şeklinde bir soru sorulur . Eğer cevabını alabiliyorsak işte o cümleye etken çatılı diyebiliriz.
Etken fiiller fiilde çatı konusunun öznesine göre alt başlıklarından birisidir. Yüklemde belirtilen işi gerçekleştiren cümlede öznedir. ... Edilgen çatılar yüklemde belirtilen işi gerçekleştiren öznenin belirli olmadığı, işin kim tarafından yapıldığı tahmin edilemediği cümlelerin çatı özelliğini ifade etmektedir.
Fiiller özne - yüklem ve nesne - yüklem ilişkisine göre ikiye ayrılır. Özne - yüklem ilişkisine göre fiiller ise etken, edilgen, dönüşlü ve işteş olmak üzere dört ana başlıkta toplanır. En az iki özne tarafından, birlikte ya da karşılıklı olarak yapılan fiiller , işteş fiil olarak nitelendirilir.
– Etken fiilin belirttiği işi, oluşu, hareketi, durumu ve kılışı yapan öznenin kendisidir. – Özne gerçek öznedir. – Bu fiiller geçişli de olabilir geçişsiz de. ...
Bir madde üzerinde belli bir değişiklik yapan, müessir. Doğrudan doğruya öznenin yaptığıişi anlatan fiil, edilgen karşıtı, malûm.
Yani edilgen cümlelerde gerçek veya gizli özne yoktur ve yüklemde gösterilen işi yapan kişi veya varlık belirsizdir. ... Eğer cümle “Bahçedeki araçlar görevli tarafından yıkandı.” şeklinde olsaydı, arabayı yıkayan kişi (özne) belli olduğundan, yüklem etken çatılı kabul edilecekti.
UYARI: Dönüşlü çatılı bir fiil, aynı zamanda geçişli veya geçişsiz olabilir. Çünkü dönüşlü olması, yüklemin öznesine göre durumunu belirtir. Nesnesine göre geçişli / geçişsiz , öznesine göre etken bir yüklem olabilir.
Özneleri bilinmeyen fiillere “ edilgen fiil ” denir. Bir cümlede işin kim tarafından yapıldığı bilinmiyorsa, fiil edilgen çatılıdır. ... NOT: Etken fiillerin yüklem olduğu cümlelerdeki nesne, edilgen fiillerin yüklem olduğu cümlelerde sözde özne görevini üstlenir.
Geçişsiz fiiller , yüklemin nesneyle olan ilişkisine göre belirlenir. Basit bir tanımla: “Nesnesi olmayan veya nesne alamayan fiiller geçişsizdir.” diyebiliriz. Cümledeki yükleme “ne, kim, neyi, kimi?” sorularını sorduğumuzda eğer bir cevap alamıyorsak, o fiil geçişsizdir.
» Fiil cümlelerini “-mak, -mek” mastar ekini kullanarak belirleyebiliriz. Bildiğiniz gibi bu ek sadece fiille¬re gelmektedir. O hâlde bir sözcüğe “-mak, -mek” getirebiliyorsak, o sözcük fiildir. UYARI: Bir sözcüğün isim mi , fiil mi olduğunu anlamak için, o sözcüğün yapım eki almış son hâline bakmalıyız.
– Etken fiilin belirttiği işi, oluşu, hareketi, durumu ve kılışı yapan öznenin kendisidir. – Özne gerçek öznedir. – Dilimizde tüm fiiller kök hâlinde iken etkendir.
Dil devriminden sonra literatüre giren etken kelimesi, bir şeyin meydana gelmesine ya da gerçekleşmesine doğrudan etki eden demektir. Dil bilgisinde fiiller etken ve edilgen olarak ikiye ayrılır. Öznenin doğrudan yaptığı ya da etkilendiği fiillere etken fiil denir. Örneğin: Çalışmak, yürümek, gitmek.
SON YAZILAR
Kredi kartı ile bilezik alma caiz mi?
Arka Sokaklar'daki Ali'nin karısı kim?
5 basamaklı kaç tane doğal sayı vardır?
Romanov koyunu yılda kaç kez doğurur?
Kalorifer sobası nasıl yakılır?
Başak Sayan Murat Vardal nasıl tanıştı?
Etken fiil nedir örnek?
Topoğraf nedir ne iş yapar?
Kaç çeşit köpek balığı cinsi vardır?
Mental up ücretli mi?