Dudak uyumu , küçük ünlü uyumu gibi terimlerle de karşılanan düzlük yuvarlaklık uyumuna göre, Türkçe kelimelerde ilk hece ünlüsü düz (/a/, /e/, /ı/, /i/) ise, sonraki hecelerde yalnız düz ünlüler (/a/, /e/, /ı/, /i/) bulunur: atıştırmak, karanlık, egemenlik, eşitlik, ışıldamak, tırmık, iğnelik, itişmek.
-Bu kurala uymayan Türkçe kelimeler : Avuç, avurt, kavurmak, kavuşmak, savurmak, kavun, karpuz, yağmur, çamur, tavuk, kabuk...
Küçük ünlü uyumuna aykırı Türkçe kelimeler de vardır: avuç , avurt, çamur, kabuk, kavuk, kavun, kavurmak, kavuşmak, savurmak, yağmur vb. Küçük ünlü uyumu , alıntı kelimelerde aranmaz: aktör, alkol, bandrol, daktilo, kabul, doktor, muzır, mühim, mümin, müzik, profesör, radyo, vakur vb.
Yuvarlak ünlülü eklerin kalıplaşmış olarak kullanılmasıyla, dudak uyumsuzluğu, Eski Anadolu Türkçesinden sonraki dönemde de yazı dilinde görülmeye devam etmiştir. Bu bakımdan dudak uyumu Türkiye Türkçesi yazı dilinde, ancak Latin harflerinin kullanılmaya başlanmasıyla kurala bağlanmıştır.
Dudak uyumu ; kelimenin ilk hecesinde düz bir ünlü varsa sonraki hecelerde de düz, yuvarlak ünlü varsa sonraki hecelerde dar-yuvarlak veya düz-geniş ünlülerin bulunmasıdır.
Aynı şekilde eğer bir kelimenin ilk hecesine yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) bulunuyorsa, bir sonraki hece aynı şekilde yuvarlak (u, ü,) ya da düz-geniş (a, e) ile bitmek zorundadır. Bu konuya uyan kelimeler için ise küçük ünlü uyumu denmektedir.
sözcükleri hem büyük hem de küçük ünlü uyumu kuralına uyar . ... gibi sözcükler, görünüşte küçük ünlü uyumuna uyar ; ancak bu sözcükler büyük ünlü uyumuna uymadıkları için Türkçe değildir; küçük ses uyumu kuralı da aranmaz. Uyarı 1. Büyük ünlü uyumuna uydukları halde küçük ünlü uyumuna aykırı sözcükler de vardır.
Dudak uyumu ; kelimenin ilk hecesinde düz bir ünlü varsa sonraki hecelerde de düz, yuvarlak ünlü varsa sonraki hecelerde dar-yuvarlak veya düz-geniş ünlülerin bulunmasıdır. Yani bir kelimede ünlülerin düzlük yuvarlaklık bakımından birbirine uymasıdır.
Yuvarlaklaşma ; düz bir ünlünün, yanındaki dudak ünsüzünün veya kelime içindeki yuvarlak bir ünlünün etkisiyle yuvarlak sıradan bir ünlüye dönüşmesi olayıdır.
Yuvarlaklaşma , genelde dudak (b, p ve m) ve diş-dudak (f ve v) sessizlerinin tesiriyle düz seslilerin (a, e, ı, ve i) yuvarlak (o, ö, u ve ü) hale gelmesi. Bu ses olayı sebebiyle düzlük-yuvarlaklık uyumuna istisna teşkil eden örnekler ortaya çıkmıştır.
SON YAZILAR
Savaşçı bitiyor mu?
Paça çorbası zararlı mı?
Margarita içki nasıl yapılır?
Transistör uçlarının tespiti nasıl yapılır?
36 beden pantolon neye denk gelir?
Ankara izmir uçak bileti ne kadar?
BN1 saat kaça kadar?
Turkcell TV beIN Sports var mı?
Bir kuzu ciğer kaç kilo gelir?
Dudak uyumu düzlük yuvarlaklık uyumu nedir?
Tolgay Arslan fenere ne zaman geldi?
Kuveyt ile istanbul arası kaç km?
Muhammet ikbal nerede yetişmiş bir âlimdir?
Telefonla ses kaydı nasıl yapılır?
Gelinlik kabarık olması için ne yapmalı?
Gizli numara nasıl görünür yapılır Turkcell?
Bişi nasıl yapılır malzemeleri?
Fütur ne demek TDK?
Boy abdesti almadan saç boyanır mı?
Sosyal Bilgiler öğretmenliği 2019 kaç kişi atandı?
Embesil kelimesi hangi dilden?
Bir tam Katmer kaç kalori?
Kurnaz kelimesinin zıt anlamı nedir?
Kuru inciri şeker hastaları yiyebilir mi?
Buzluktan çıkan kek nasıl çözülür?
Yabani kekik hangi ayda toplanır?
Nefesten sese hangi gün?
Iphone YouTube TV'ye nasıl bağlanır?
100 gr tereyağı nasıl ölçülür?
Acı badem yağı tüylenme yapar mı?
Money Kart numaramı nasıl öğrenirim?
Panten saç kremi nasıl kullanılır?
Gastriti olan biri oruç tutabilir mi?
Psikoloji sayısal mı eşit ağırlık mı?
iPhone 5s fotoğraf yedekleme nasıl yapılır?
Kamil Koç istanbul Datça kaç saat?
Avrupa onaylı sertifika ne işe yarar?
Bilinen ilk Türk kimdir?
Burdur Kütahya arası otobüsle kaç saat?
Run Recuva ne demek?