Soğd alfabesinden türetilmiş olan Uygur Alfabesi ilk olarak Doğu Türkistan'da ortaya çıkmıştır. Bu alfabe II. Göktürk Devletinin kullandığı Orhun Alfabesi ile birlikte Türklerin kullandığı en eski alfabelerden biri olarak kabul edilmektedir.
Eski Uygur alfabesi , toplam 18 harfe sahiptir. Sağdan sola doğru yazılır. Harflerin ön, iç ve son ses durumlarına göre başta, ortada ve sonda olmak üzere üçer şekilleri vardır.
Uygur alfabesi , 3 ünlü 11 ünsüz olmak üzere toplamda 14 harften oluşmaktadır. Kökeni Soğd olan Uygur alfabesinde bir takım değişiklikler yapılmış ve Türkçeye uyarlanmıştır. Z harfi dışında bitişik harflerden oluşan Uygur alfabesi , Arap edebiyatındaki gibi sağdan sola yazılım sistemine sahiptir.
Uygur alfabesi, Soğd kökenli olup bazı değişikliklerle Türkçeye uygulanmıştır. Harf sayısı 14'tür. Bunlardan üçü ünlü, 11'i ünsüzdür. Sağdan sola doğru yazılır .
Yeni Uygur alfabesi , toplamda 32 harften oluşur. 11. yüzyıl sonrasında alfabeye 2 sesin birleşmesiyle oluşmuş olan iki harf eklenmiştir. Uygur alfabesi de Arap alfabesi gibi sağdan sola şeklinde yazılmaktadır. Uygur alfabesi , Soğd kökenli olan bir alfabedir.
Uygur Alfabesinin Özellikleri Bu 14 harften 3 tanesi ünlü, 11 tanesi ise ünsüz harflerdir. Sağdan sola doğru yazılmaktadır. Alfabede "Z" hariç diğer harfler bitiştirilir. Alfabede bulunan harflerin ses durumlarına göre yazım biçimleri vardır.
Uygur Türkçesinde 3'ü ünlü,15'i ünsüz. 18 harf vardır. Harfler genellikle birbirleriyle bitiştirilir. (Şerafettin Turan,Türk Kültür Tarihi s.74-75)Tahir Nejat Gencan ise, Uygur alfabesinin 14 şekilden birleştiğini belirtmektedir.
Uygur Alfabesi , Karahoca Uygur Krallığı'nın yıkılmasından sonra da kullanılmıştır. Türklerin Müslüman olmalarından sonra Arap alfabesini almalarına rağmen Türkistan ve Kırım'daki Türk devletlerinde Uygur alfabesi kullanılmaya devam etmiştir. Timur İmparatorluğu ve kollarında bu alfabe kullanılıyordu.
Uygurlar , Eski Uygurca döneminde Köktürk, Brahmi, Tibet, Sogd ve Mani alfabeleriyle birlikte daha çok Sogd yazısından geliştirilen Uygur alfabesini kullanmışlardır. Uygur yazısı, Karahanlılar döneminde, hatta, 15. yüzyılın sonlarına kadar kullanılmıştır.
(yarlık: ferman. bahşı: Uygur harfleriyle yazan kâtip.) Diğer hanedanların saraylarında dahi bu gibi vesikaları büyük Moğol devleti çöktükten sonra da ara sıra Uygur harfleriyle yazmak 15-16. yüzyıllara kadar devam etmiştir. Örneğin, Altın Ordu hanlarının bazı fermanları da Uygur harfleri iledir (A. N.
Uygurlar , Eski Uygurca döneminde Köktürk, Brahmi, Tibet, Sogd ve Mani alfabeleriyle birlikte daha çok Sogd yazısından geliştirilen Uygur alfabesini kullanmışlardır. ... Bu alfabe şu an Çin'e ait olan Moğolistan özerk bölgesinde Moğul ve başka birkaç azınlık halk tarafından kullanılmaktadır.
Budist Uygurlara ait yazılı ürünler arasında dharani (Uyg. darnı) adı verilen büyü formüllerinin yazıldığı metinler de vardır. Uigurica II'de Çinceden çevrilmiş böyle bir metin konu edilmiştir. darnı'lar ayrıca bir öykünün içine yerleştirilmiş de olabilir.
Kalyanamkara Papamkara, Altun Yaruk ve Sekiz Yükmek adlı eserler , Budizm 'i anlatan dinî metinlerdir. Irk Bitig adlı eser ise bir fal kitabıdır. Uygurlar bu eserleri 14 harfli Uygur alfabesiyle yazmışlardır.
Uygur Alfabesinin Özellikleri Bu 14 harften 3 tanesi ünlü, 11 tanesi ise ünsüz harflerdir. Sağdan sola doğru yazılmaktadır. Alfabede "Z" hariç diğer harfler bitiştirilir. Alfabede bulunan harflerin ses durumlarına göre yazım biçimleri vardır.
Müller, kazılarda bulunan metinlerdeki Uygur alfabesini ve diğer alfabeleri çözerek 1898-1914 yılları arası Doğu Türkistan'da yapılan kazılardan elde edilen yazmaların çoğunun Türkçe, yani -o dönemin Türkçesi- Uygur Türkçesi olduğunu meydana çıkarır. Müller, Uygur harfli yazmaları Moğol yazısının yardımıyla çözmüştür .
Uygur alfabesi, geç dönem Sogd alfabesi diye adlandırılan Sogdların işlek el yazısından (kurziv) harf eklemeleri, birleştirmeler gibi ufak değişiklikler ile alınarak Türkçe için kullanılmış bir yazı sistemidir.
İslamiyet 'ten önce ve sonra kullanılmıştır. İslamiyet 'ten sonra Türkistan ve Kırım'da bulunan Türk devletleri Uygur alfabesini kullanmaya devam etmişlerdir. Timur İmparatorluğu ve ona ait diğer devletler Uygur alfabesini kullanmıştır . Uygur alfabesiyle yazılan ilk metinler 9. yüzyıla aittir.
Eski Uygurlar tarafından Soğd alfabesinden türetilerek oluşturulan on sekiz harfli Eski Uygur alfabesi , yüzyıllar boyunca gerek Türk milleti gerekse Orta Asya'daki bazı komşu kavimler tarafından kullanılmış ve bu alfabe ile pek çok eser kaleme alınmıştır.
SON YAZILAR
Allah ve Resûlü ne itaat ile ilgili ayetler?
Evde namaz kılarken ezan okumak gerekir mi?
Kirpik gözün arkasına kaçar mı?
Külkedisi masalını kim yazdı?
Affan ismi kuranda geçiyor mu?
Homojen ve Heterojen karışım nedir?
iPhone saklama alanı Sistem nasıl boşaltılır?
Türk Dili ve Edebiyat okuyunca ne olunur?
Naşide Göktürk ne kanseri?
Samet Güzel Kimdir?
Telefon su aldıysa ne yapmak gerekir?
Erkan Kolçak ailesi nereli?
Teorik sınav ne demek?
EBA şifre nasıl oluşturulur?
Ilk pili kim icat etti?
Internet Explorer nasıl yüklenir?
Antifiriz insan öldürür mü?
Türkiyede kaç tane Sude var?
AW ne demek Twitter?
Akıllı bina sistemleri nedir?
Huddam konusu nedir?
Tuz bileşik midir karışım mı?
Kadin Doğum hapı ne zaman korumaya başlar?
Yüz havlusu boyutları nedir?
Anı ve gezi yazısı nedir?
Delalamin kürtçe ne demek?
Bilfiil ne demek örnek?
Dünya Göz Hastanesinde göz muayene ücreti ne kadar?
Buzluktan çıkan şeftali nasıl pişirilir?
Kayısı yaprağı çayı neye iyi gelir?
Seher Şeniz öldü mü?
Odyometri nedir maaşı ne kadar?
Amerikaya giderken ne kadar para lazım?
Araç muayene affı ne zamana kadar uzatıldı?
Incir nerenin meşhur meyvesidir?
Pembe papatyanın anlamı nedir?
Whatsapp davet bağlantısı nasıl gönderilir?
Ilmek ne demek bulmaca?
Yatıp Zıbarmak ne demek?
Doğalgazın petekleri nasıl temizlenir?