16. yüzyılda yaşamış olan Latîfî'nin şair Haffî hakkında yazdığı Tezkiretü'ş - Şuara , bu nesir türüne örnektir. Türk edebiyatında ilk şuara tezkiresi Alî Şîr Nevaî tarafından yazılan Mecâlisü'n-Nefâis'tir.
Tezkiretü'ş -Şuarâ, Tezkire-i Şuarâ veya Tezkire adlarıyla anılan eserler devrin şairlerinin zaman içinde unutulup gitmelerini önlemek, hatırlanmalarına vesile olmak amacıyla yazılmış eserlerdir.
Divan edebiyatındaki tezkire , günümüz edebiyatında biyografinin karşılığıdır. Bu eserler mensur yazılmakla birlikte içinde manzum kısımların yer aldığı tezkireler de vardır. Tezkireler bugünkü edebiyat tarihlerinin ve şiir antolojilerinin yerini tutmaktadır.
Anadolu'da 16 . yüzyılda yazılan tezkirelerden; Latîfî'nin Latifî Tezkiresi , Ahdî'nin Gülşen-i Şu'arâ'sı, Hasan Çelebi'nin Kınalı-zâde Hasan Çelebi Tezkiresi Herat ekolünün başlıca temsilcileri olan, Câmî, Devletşah ve Nevayî'nin ortaya koydukları eserlerin derin etkisiyle ortaya konulan eserlerdir.
Tezkire : Eskiden belli bir meslekte yetişmiş kişilerin yaşam öykülerinin anlatıldığı eserlere verilen genel ad. Çoğulu "tezâkir"dir. Tezkirenin kelime anlamı "zikredilen, sözü edilen, bahsi geçen" anlamındadır.
Meşâirü'ş - şuarâ (Osmanlıca: مشاعر الشعراء), Âşık Paşa'nın önde gelen Türk edebiyatçıları üzerine yazdığı tezkire . 1568 yılında telif edilen eser nüshalar arasındaki farklılıklara göre 3 arasında şairin biyografisini içermektedir.
Ali Şir Nevai, Sehi Bey, Âşık Çelebi, Şeyh Galip ve Fatin Efendi önemli tezkire yazarlarıdır. Türk Edebiyatı'nda tezkire yazma geleneğinin temeli Ali Şir Nevaî'nin Mecâlisü'n-Nefâis adlı eserine dayanır; edebiyatımızdaki ilk tezkire budur.
Tezkire : Eskiden belli bir meslekte yetişmiş kişilerin yaşam öykülerinin anlatıldığı eserlere verilen genel ad. Çoğulu "tezâkir"dir. Tezkirenin kelime anlamı "zikredilen, sözü edilen, bahsi geçen" anlamındadır.
| 16. Yüzyılda Tezkire | ||
|---|---|---|
| Tezkire Yazarları | Yazıldıkları Tarih | |
| Riyazî (ö. 10) | Riyazü'ş-Şuara | 10 |
| Kafzade (ö. 10) | Zübdetü'l-Eş'ar | 10 |
| Rıza (ö. 10) | Rıza Tezkiresi | 10 |
Tezkiretü'l - Hattatin ( Hattatlar Tezkiresi ), Tezkiretü'l - Evliya (Evliyalar Tezkiresi ). Türk Edebiyatı'nda tezkire yazma geleneğinin temeli Ali Şir Nevaî'nin Mecâlisü'n-Nefâis adlı eserine dayanır; edebiyatımızdaki ilk tezkire budur.
Latîfî ve Ahdî'nin eserlerinden sonra Anadolu'da yazılan dördüncü şairler tezkiresi olan Meşâirü'ş-şuarâ ebced harflerinin sıralanışına göre düzenlenmiş olup 976'da (1568) tamamlanmıştır. Âşık Çelebi, tezkire yazmaya nasıl karar verdi?
Hamse yazarı şâirler hamse şâiri ya da hamsenüvis diye bilinir. Türk edebiyatında 16. yüzyılda gelişmeye başlamıştır. İlk hamseyi Çağatay şâiri Ali Şir Nevai yazmıştır. Divan edebiyatının ilk hamsesini yazan şair de Nizami Gencevi'dir.
Heşt Bihişt , İdris-i Bitlisi tarafından II. Bayezid'in isteği üzerine yazılan ve Osmanlı Devleti'nin II. Bayezid dahil sekiz padişah dönemini anlatan Farsça tarihi kitabı.
