P, ç, t, k seslerinden biri ile biten Türkçe ya da yabancı kelimelere ünlü ile başlayan ekler; yapım veya çekim ekleri getirildiğinde kelime sonundaki sert ünsüz yumuşar . Bu yumuşama ile b, c, d, g, ğ' ye dönüşür. Bu duruma ünsüz yumuşaması denir.
İki heceli ve ikinci hecesinde ı, i, u, ü dar ünlüleri bulunan bazı kelimeler ünlü harf ile başlayan bir ek aldıkları zaman kelimenin ikinci hecesindeki ı, i, u, ü dar ünlü harf düşer. Bu duruma Türkçe ses bilgisinde ünlü düşmesi adı verilir.
Ünlü Düşmesi Konu Anlatımlı Örnekleri Buna orta hece düşmesi de denir: Örnekler : ağız→ağzı, burun→burnu, koyun(bağır, döş)→koynuna, alın→alnı, oğul→oğlu, gönül→gönlüm, beniz,→benzi, ömür→ömrüm, cürüm→cürmü, hüküm→hükmü, fikir→fikri...
1.2.2.2. Ünsüz Benzeşmesi Türkçede sedasız (sert) seslerden “ç, f, h, k, p, s, ş, t” ile biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzlerden “c, d, g” ile başlayan bir ek getirildiğinde “c, d, g” ünsüzleri sertleşerek “p, ç, t, k” seslerine dönüşür. Buna, ünsüz benzeşmesi kuralı denir.
Eğer bir sözcüğün sonunda “p, ç, t, k” sert ünsüzleri varsa ve bu sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde bu ünsüzler yumuşayarak “b, c, d, g-ğ” harflerine dönüşür. Bu kurala ise ünsüz yumuşaması denir. K ünsüzü → G ya da Ğ'ye dönüşmektedir. Örnek olarak “Kitap” sözcüğünü ele alalım.
Sanat, millet, devlet, ahlâk, cumhuriyet, evrak, hukuk, sepet gibi bazı yabancı kelimelerde yumuşama olmaz : Örnekler: ahlâkım, merakımı, anketin, sanatı, millete, devletin, sürati, hakikatin, tazyiki, hukukun...
Bu ses olayında ''P'' harfi B'ya, K harfi G'ye ve T harfi de D'ye dönüşür. Ünsüz Yumuşamasına Aykırılık Nedir? Dilbilgisi kurallarına göre harf aldığında yumuşaması gereken sert ünsüzlerin olduğu gibi kalmasına ünsüz yumuşamasına aykırılık denir.
ÖRN: ağaç>ağaca, çocuk>çocuğu, senet>senedin, dolap>dolabın, ekmek>ekmeği, kitap>kitabım, tüfek>tüfeği, diyalog>diyaloğu, almak>almağa… – Bu daha çok sert ünsüzün iki ünlü arasında kalmasının sonucudur, ama kelime sonunda iki ünsüz bulunduğunda da yumuşama görülmektedir.
SON YAZILAR
Recep Tayyip Erdoğan in kaç çocuğu var?
Yeniçeri ocağını kuran ilk padişah kimdir?
Kocasinan hangi mahalle?
Periyodik sistemde soldan sağa gidildikçe ne olur?
Erik ağacı budaması ne zaman yapılır?
TEB in kaç şubesi var?
Sözgelimi ne demek TDK?
Da Vinci neyi icat etmiştir?
Müge Anlı ilk ne zaman başladı?
585 ayar kolye kaç para?
Bilgisayar ekran donunca ne yapılır?
Sin sin oyunu nedir?
Sheridan's içinde ne var?
Akhisar Antalya arası kaç?
Burun estetiği sonrası burun ucu kalkıklığı ne zaman iner?
10 üzeri 9 kaça eşittir?
Bugatti fiyatı kaç TL?
4 Sınıf Türkçe pekiştirme nedir?
Yanıklarda bül patlatılır mı?
Erdek in neyi meşhur?
ASIN nedir Amazon?
Mum boya Kazima tekniği nasıl yapılır?
Arçelik tv ses var görüntü yok nasıl yapilir?
Hikmet Anıl Öztekin eşi kimdir?
Süt ile tavuk terbiyesi nasıl yapılır?
Hım ne demek TDK?
Uzun Yayla nerede?
Bitanesin nasil yazilir?
Kadın sığınma evine nasıl gidilir?
Hangi Yayınevleri daha iyi?
Opet yerli mi?
Su dalgalarının genliği nelere bağlıdır?
E-cüzdan ne ise yarar?
Loki Türkçe ne zaman çıkacak?
Bozuk süt kaç saatte etki eder?
Pakistan ırkı nedir?
Formen nedir ne işe yarar?
IU kaç doğumlu?
Küp kök nasıl çıkar?
Haşhaşla ne yapabilirim?