P, ç, t, k seslerinden biri ile biten Türkçe ya da yabancı kelimelere ünlü ile başlayan ekler; yapım veya çekim ekleri getirildiğinde kelime sonundaki sert ünsüz yumuşar . Bu yumuşama ile b, c, d, g, ğ' ye dönüşür. Bu duruma ünsüz yumuşaması denir.
İki heceli ve ikinci hecesinde ı, i, u, ü dar ünlüleri bulunan bazı kelimeler ünlü harf ile başlayan bir ek aldıkları zaman kelimenin ikinci hecesindeki ı, i, u, ü dar ünlü harf düşer. Bu duruma Türkçe ses bilgisinde ünlü düşmesi adı verilir.
Ünlü Düşmesi Konu Anlatımlı Örnekleri Buna orta hece düşmesi de denir: Örnekler : ağız→ağzı, burun→burnu, koyun(bağır, döş)→koynuna, alın→alnı, oğul→oğlu, gönül→gönlüm, beniz,→benzi, ömür→ömrüm, cürüm→cürmü, hüküm→hükmü, fikir→fikri...
1.2.2.2. Ünsüz Benzeşmesi Türkçede sedasız (sert) seslerden “ç, f, h, k, p, s, ş, t” ile biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzlerden “c, d, g” ile başlayan bir ek getirildiğinde “c, d, g” ünsüzleri sertleşerek “p, ç, t, k” seslerine dönüşür. Buna, ünsüz benzeşmesi kuralı denir.
Eğer bir sözcüğün sonunda “p, ç, t, k” sert ünsüzleri varsa ve bu sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde bu ünsüzler yumuşayarak “b, c, d, g-ğ” harflerine dönüşür. Bu kurala ise ünsüz yumuşaması denir. K ünsüzü → G ya da Ğ'ye dönüşmektedir. Örnek olarak “Kitap” sözcüğünü ele alalım.
Sanat, millet, devlet, ahlâk, cumhuriyet, evrak, hukuk, sepet gibi bazı yabancı kelimelerde yumuşama olmaz : Örnekler: ahlâkım, merakımı, anketin, sanatı, millete, devletin, sürati, hakikatin, tazyiki, hukukun...
Bu ses olayında ''P'' harfi B'ya, K harfi G'ye ve T harfi de D'ye dönüşür. Ünsüz Yumuşamasına Aykırılık Nedir? Dilbilgisi kurallarına göre harf aldığında yumuşaması gereken sert ünsüzlerin olduğu gibi kalmasına ünsüz yumuşamasına aykırılık denir.
ÖRN: ağaç>ağaca, çocuk>çocuğu, senet>senedin, dolap>dolabın, ekmek>ekmeği, kitap>kitabım, tüfek>tüfeği, diyalog>diyaloğu, almak>almağa… – Bu daha çok sert ünsüzün iki ünlü arasında kalmasının sonucudur, ama kelime sonunda iki ünsüz bulunduğunda da yumuşama görülmektedir.
SON YAZILAR
175 gram tereyağı ne kadar?
Akışı bozan cümle nedir?
Azgın Teke Otu günde kaç kez kullanılır?
KTM de kaç gün kalınır?
Tik yağı sağlığa zararlı mı?
Arel Üniversitesi Kayıt Yenileme Nasıl Yapılır?
Harita Kadastro Bölümü ne iş yapar?
1 Mbps kaç mb s?
Kirveye ne hediye alınır?
Roman türü edebiyatımıza hangi dönem girmiştir?
Bir Türk Lirası kaç Kore wonu dur?
Oksapar yan etkisi nedir?
Reparo büyüsü nedir?
Anıtkabir hangi hükümet zamanında yapıldı?
Osman Yağmurdereli ne kanserinden öldü?
Hacivat ve Karagöz kimdir nerelidir?
Canon yazıcı nasıl çevrimiçi olur?
Venüs çukuru nedir?
Tanzimat 1 dönem sanatçıları hangi akımdan etkilendi?
Adım uzunluğu kaç olmalı?
Kırbo ne demek?
Frenk üzümü Türkiye'de nerede yetişir?
Beykoz Konaklarinda kimler oturuyor?
iPhone 11 SAR değeri kaç?
Kuruçay neresi izmir?
Ekşi maya buzdolabında kaç gün saklanır?
Ateş düştükten sonra üstü örtülebilir mi?
Kubat aslen nereli?
Bağlum hangi belediyeye bağlı?
Sultanbeyli'den Maltepe'ye hangi otobüsler gidiyor?
2 adet WASA kaç dilim ekmek?
Tavuklara çamaşır suyu verilir mi?
Detroit become Human PC ne zaman çıkacak?
Sosyal bilimler fakültesi mezunları ne iş yapar?
ATV eski binası nerede?
Ekmek nasıl kızartılır yumurtasız?
Bitkilerin yaşam döngüsü kaç evreden oluşur?
Market açarken nelere dikkat edilmeli?
Alper Tunga öldü mü öldi mu?
Murat Göğebakan eşi kiminle aldatti?