P, ç, t, k seslerinden biri ile biten Türkçe ya da yabancı kelimelere ünlü ile başlayan ekler; yapım veya çekim ekleri getirildiğinde kelime sonundaki sert ünsüz yumuşar . Bu yumuşama ile b, c, d, g, ğ' ye dönüşür. Bu duruma ünsüz yumuşaması denir.
İki heceli ve ikinci hecesinde ı, i, u, ü dar ünlüleri bulunan bazı kelimeler ünlü harf ile başlayan bir ek aldıkları zaman kelimenin ikinci hecesindeki ı, i, u, ü dar ünlü harf düşer. Bu duruma Türkçe ses bilgisinde ünlü düşmesi adı verilir.
Ünlü Düşmesi Konu Anlatımlı Örnekleri Buna orta hece düşmesi de denir: Örnekler : ağız→ağzı, burun→burnu, koyun(bağır, döş)→koynuna, alın→alnı, oğul→oğlu, gönül→gönlüm, beniz,→benzi, ömür→ömrüm, cürüm→cürmü, hüküm→hükmü, fikir→fikri...
1.2.2.2. Ünsüz Benzeşmesi Türkçede sedasız (sert) seslerden “ç, f, h, k, p, s, ş, t” ile biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzlerden “c, d, g” ile başlayan bir ek getirildiğinde “c, d, g” ünsüzleri sertleşerek “p, ç, t, k” seslerine dönüşür. Buna, ünsüz benzeşmesi kuralı denir.
Eğer bir sözcüğün sonunda “p, ç, t, k” sert ünsüzleri varsa ve bu sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde bu ünsüzler yumuşayarak “b, c, d, g-ğ” harflerine dönüşür. Bu kurala ise ünsüz yumuşaması denir. K ünsüzü → G ya da Ğ'ye dönüşmektedir. Örnek olarak “Kitap” sözcüğünü ele alalım.
Sanat, millet, devlet, ahlâk, cumhuriyet, evrak, hukuk, sepet gibi bazı yabancı kelimelerde yumuşama olmaz : Örnekler: ahlâkım, merakımı, anketin, sanatı, millete, devletin, sürati, hakikatin, tazyiki, hukukun...
Bu ses olayında ''P'' harfi B'ya, K harfi G'ye ve T harfi de D'ye dönüşür. Ünsüz Yumuşamasına Aykırılık Nedir? Dilbilgisi kurallarına göre harf aldığında yumuşaması gereken sert ünsüzlerin olduğu gibi kalmasına ünsüz yumuşamasına aykırılık denir.
ÖRN: ağaç>ağaca, çocuk>çocuğu, senet>senedin, dolap>dolabın, ekmek>ekmeği, kitap>kitabım, tüfek>tüfeği, diyalog>diyaloğu, almak>almağa… – Bu daha çok sert ünsüzün iki ünlü arasında kalmasının sonucudur, ama kelime sonunda iki ünsüz bulunduğunda da yumuşama görülmektedir.
SON YAZILAR
Sokak hayvanlarını korumak için neler yapabiliriz?
Halk Emeklilik BES iptali nasıl yapılır?
Parkede boya izi nasıl çıkar?
Meydan kelimesinin eş anlamlısı nedir Eodev?
Kesir çeşitleri nelerdir 5 sınıf?
İkindi akşam arası neden uyunmaz?
84 sayısının çarpanları nedir Eodev?
Dekompanse i nedir?
Orjinal sıkma kehribar nasil anlaşilir?
Milas ile havaalanı arası kaç km?
Bahçeye kedi gelmesin diye ne yapılır?
Kuranda oruç kaç gün yazıyor?
Inkılapçılık ne demek TDK?
Bilginin a priori olarak oluştuğunu iddia eden görüş nedir?
Muhabbet kuşu karanlığı sever mi?
Demir Tozu Nerelerde Kullanılır?
Okumak cehaleti alır eşeklik baki kalır sözü kime ait?
Kavanoz kapağı kaynatılır mı?
Mefhum ne demek cümle içinde?
Köpek Oteli günlük ne kadar?
Garanti devlet bankası mı?
1 gr kaç kilo?
Telefon diyafram açıklığı nedir?
Mısır ekmeği çok kilo aldırır mı?
DAT uzantılı dosya hangi programla açılır?
Kara astsubay ne kadar maaş alır?
Bus Driver Simulator kaç gb?
Manga grubu kaç kişiden oluşur?
Heyeti Vükela ne zaman kuruldu?
Nicel nitel ne anlama geliyor?
Bankalardan saat kaça kadar altın alınır?
Ecrin Su Çoban kaç yaşında LGS?
Kozaklı Termal su içilir mi?
Nit ne anlama gelir?
Hemşirelik dalları nelerdir?
Veterinerlik için hangi bölüm seçilmeli?
Töder sonuçları nasıl öğrenilir?
Kitapyurdu kaç tl ve üzeri kargo bedava?
beIN CONNECT te kaç kişi kullanabilir?
Yogunluk nedir Türkçe?