P, ç, t, k seslerinden biri ile biten Türkçe ya da yabancı kelimelere ünlü ile başlayan ekler; yapım veya çekim ekleri getirildiğinde kelime sonundaki sert ünsüz yumuşar . Bu yumuşama ile b, c, d, g, ğ' ye dönüşür. Bu duruma ünsüz yumuşaması denir.
İki heceli ve ikinci hecesinde ı, i, u, ü dar ünlüleri bulunan bazı kelimeler ünlü harf ile başlayan bir ek aldıkları zaman kelimenin ikinci hecesindeki ı, i, u, ü dar ünlü harf düşer. Bu duruma Türkçe ses bilgisinde ünlü düşmesi adı verilir.
Ünlü Düşmesi Konu Anlatımlı Örnekleri Buna orta hece düşmesi de denir: Örnekler : ağız→ağzı, burun→burnu, koyun(bağır, döş)→koynuna, alın→alnı, oğul→oğlu, gönül→gönlüm, beniz,→benzi, ömür→ömrüm, cürüm→cürmü, hüküm→hükmü, fikir→fikri...
1.2.2.2. Ünsüz Benzeşmesi Türkçede sedasız (sert) seslerden “ç, f, h, k, p, s, ş, t” ile biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzlerden “c, d, g” ile başlayan bir ek getirildiğinde “c, d, g” ünsüzleri sertleşerek “p, ç, t, k” seslerine dönüşür. Buna, ünsüz benzeşmesi kuralı denir.
Eğer bir sözcüğün sonunda “p, ç, t, k” sert ünsüzleri varsa ve bu sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde bu ünsüzler yumuşayarak “b, c, d, g-ğ” harflerine dönüşür. Bu kurala ise ünsüz yumuşaması denir. K ünsüzü → G ya da Ğ'ye dönüşmektedir. Örnek olarak “Kitap” sözcüğünü ele alalım.
Sanat, millet, devlet, ahlâk, cumhuriyet, evrak, hukuk, sepet gibi bazı yabancı kelimelerde yumuşama olmaz : Örnekler: ahlâkım, merakımı, anketin, sanatı, millete, devletin, sürati, hakikatin, tazyiki, hukukun...
Bu ses olayında ''P'' harfi B'ya, K harfi G'ye ve T harfi de D'ye dönüşür. Ünsüz Yumuşamasına Aykırılık Nedir? Dilbilgisi kurallarına göre harf aldığında yumuşaması gereken sert ünsüzlerin olduğu gibi kalmasına ünsüz yumuşamasına aykırılık denir.
ÖRN: ağaç>ağaca, çocuk>çocuğu, senet>senedin, dolap>dolabın, ekmek>ekmeği, kitap>kitabım, tüfek>tüfeği, diyalog>diyaloğu, almak>almağa… – Bu daha çok sert ünsüzün iki ünlü arasında kalmasının sonucudur, ama kelime sonunda iki ünsüz bulunduğunda da yumuşama görülmektedir.
SON YAZILAR
Madame Tussauds Müzesi müze kart geçerli mi?
Osmanlı Devleti Girit'i hangi devletten almıştır?
Umuroğulları kimlerdir?
Selectra 25 mg hamilelikte kullanılır mı?
Kuran nasıl hatim edilir Diyanet?
Avakado hangi ayda hasat edilir?
Gebelikte ananas neden yenmez?
Hagi gs kaç gol attı?
Sekban ı Cedit ne zaman kaldırıldı?
356 nerenin kodu yurtdışı?
Uyruğunuz nedir sorusuna cevap?
Kemiklerim çok ince nasıl kalınlaşır?
Elanur ismi ne anlama gelir?
Rafine zevki ne demek?
Yeşilay'ın amacı ve görevleri nelerdir?
Ali sen oldu mu?
Galeriden araba alırken nelere dikkat edilmeli?
Futbolda iki kale arası kaç metre?
Silindirin yan yüzeyi açıldığında hangi şekil oluşur?
Reflü nedir belirtileri nelerdir uzmantv?
Aydem yeni abonelik ücreti ne kadar?
Beyin eseri ne demek?
Kart güvenlik kodu nerede yazar?
Apple şirketi ne zaman kuruldu?
Bilgi aktı nedir tanımı?
Mimari ve dekoratif sanatlar Bölümü Nedir?
iPhone XS su geçiriyor mu?
Iğde ağacı kışın yaprak döker mi?
Memelilerin ortak özellikleri nedir?
Michael Kors orjinal olduğunu nasıl anlarız?
Psikolojisi bozuk olan insan hangi doktora gitmeli?
Beklemiş çay lekesi nasıl çıkar?
AMS hastalığı nedir?
Türkiyenin en büyük askeri üssü nerede?
Izmir'in en iyi özel hastanesi hangisi?
Döküm ocak demiri nasıl temizlenir?
Basınç farkından yararlanarak deniz derinliğini ölçen alet nedir?
Pembe serçe var mı?
Ford hangi motor yağını öneriyor?
Facebookta etiket kaldırma nasıl olur?