Örneğin, “İhtiyar adam” tamlamasındaki sıfat (ihtiyar), nitelediği ismin (adam) yerini “İhtiyar, ne geziyorsun burada?” cümlesindeki gibi tutacak olursa, bu cümledeki “ihtiyar” adlaşmış sıfat olarak kabul edilmektedir. Çünkü kendisinden sonra gelen ismi yutmuş ve onun yerini tutmuştur.
''Yaralı annesini görünce mutlu oldu.'' İlk cümlede yaralı sözcüğü çocuk ismi niteleyen bir niteleme sıfatı olarak görev üstlenmiş durumda. İkinci cümlede ise çocuk ismi düşerek yaralı onu nitelemektedir. Yani ismin yerine geçen yaralı sözcüğü böylece adlaşmış sıfat oluşturur.
Bazen kişinin tam olarak bilinmediği ya da niteliğinin vurgulanmak istendiği durumlarda isim söylenmeyip sıfat , ismin yerine geçirilebilir. Bu tür sözcüklere adlaşmış sıfat denir.
Bu duruma örnek olarak kurallı birleşik sıfat örnekleri verirsek; güzel göz-lü köpek, büyük yaprak-lı çiçekler, uzun boy-lu çocuk, küçük pencere-li ev… Görüleceği üzere bu durumda aslen isim kökenli olan bir kelime -lı eki alarak sıfat haline dönüşerek, önündeki sıfatla birlikte kurallı birleşik sıfat oluşturmaktadır.
İsim - fiiller fiil kök veya gövdelerine getirilen “-ma, -ış, -mak” ekleriyle oluşturulur. İsim - fiil eklerini “ma(y)ışmak” şeklinde kodlayarak ezberlemeniz mümkündür. Bu üç ek, fiillerin cümlede isim olarak kullanmalarını sağlar. Örneğin, “bak-” fiil köküne gelen “-ış” eki bu kelimeyi “bakış” ismine dönüştürür.
Eğer yukarıda görülen kip ya da şahıs eklerinden herhangi biri alınarak kelime kurulumu yapılıyor ise, bu durum çekimli fiil olarak öne çıkmaktadır. ... Mastar olarak kök kelimelere örnek vermek gerekirse, 'Yürümek, yatmak, çalışmak sezmek, gelmek, yazmak, bakışmak' kelimeleri öne çıkmaktadır.
Bir sıfatın yanındaki ismi yutmasına adlaşmış sıfat adı verilmektedir. Her sıfat sıfat fiil değildir. Sıfat fiiller fiil köklü sözcüklerin belirli ekler alarak sıfat görevinde kullanılmasına denilmektedir. Her sıfatın sıfat fiil olmayışı gibi her adlaşmış sıfat da sıfat fiil değildir.
Yapısında birden fazla kelime barındıran sıfatlardır. Külyutmaz öğretmen, mirasyedi gençler, boşboğaz insanlar, boğazına düşkün adam, birtakım sorunlar, cana yakın çocuk… Anlamca kaynaşmış sıfatlardır.
Yapısında birden fazla kelime barındıran sıfatlara birleşik sıfat denmektedir. En az iki kelime olması ile beraber daha fazla kelimeden de oluşturulabilir. ... Kaynaşmış birleşik sıfatlar adından da anlaşılacağı üzere, iki kelimenin bütün olarak kullanılması suretiyle yapılan sıfatlardır.
Yemek yapmayı üniversitede öğrenmiştim. (Bu cümlede yer alan “Yapmayı” sözcüğü ilk etapta fiil olarak görünsede cümle içinde yapılan eylemin adını ifade ettiğinden isim fiil örneği olarak gösterilebilir.) Sabahları erken kalkmanın zorluğunu yaşıyordum.
İsimler , varlıkları ve kavramları karşılayan kelimelerdir. Fiiller ise iş, oluş, hareket bildiren kelimelerdir. Yani isimlerde canlı veya cansız bir nesneyi, varlığı, eşyayı veya kavramı karşılama söz konusuyken; fiillerde bir hareket, devinim, iş, gerçekleşen bir olay söz konusudur.
Çekimli fiili ; “kip ve şahıs eki almış fiil ” olarak tanımlamak mümkündür. Daha ayrıntılı bir tanımla, “bir fiilin , yargı bildirmek amacıyla zaman / dilek kiplerinden birini alıp, bir şahsı gösterebildiği fiiller ” olarak tanım yapabiliriz. İki tanımada da ortak olan, fiilin “ kip + şahıs ” eklerini almasıdır.
Fiilimsiler ve çekimli fiiller , fiillerin kök ve gövdelerine ekler alırlar. Fiilimsiler cümlede isim, zarf ya da sıfat olarak kullanılır, çekimli fiiller cümlede sadece fiil yani yüklem olarak kullanılmaktadır. Bir fiilin çekimli fiil olabilmesi için fiil + kip + şahıs eklerini alması gerekmektedir.
B-1) Belgisiz Sıfatlar : İsimleri sayı ve miktar bakımından net olarak belirleyen sıfatlardır. Birkaç, bir, birçok, çoğu, kimi, bazı , bütün, başka, birtakım, hiçbir, her, herhangi gibi belirsizlik anlamı bulunan kelimelerden oluşan sıfatlardır.
" bir " kelimesi "tek" kelimesinin karşılığı ise asıl sayı sıfatıdır. Değilse belgisiz sıfattır: Bir çiçekle yaz olmaz. — bir tane çiçek. — asıl sayı sıfatı
İsim ya da fiil köklerine ve gövdelerine getirilen isim yapım ekleriyle oluşturulmuş sıfatlardır. maç, genişçe bir oda, büyücek bir ev, ekşimsi / ekşimtırak erik, kısacık kol, incecik ip...
İşaret sıfatı , kavramları ve nesneleri işaret etmek amacıyla kullanılan kelimeler olarak ifade edilebilir. İşaret sıfatları cümlede her zaman isimlerden önce gelirler. İsimlerin önünde yer alan işaret sıfatları , isimlere sorulan ''hangi'' sorusuna cevap verirler.
SON YAZILAR
Avokado kaç yıl sonra meyve verir?
Karınca incitmez nasıl yazılır bitişik mi?
It filmindeki palyaço kim?
Bitkilerde protein sentezi nerede gerçekleşir?
Kürtçe rında ne demek?
Bingöl Nöbetçi eczane hangisi?
Yedi Numara dizisi nerede çekilmiştir?
Fulleren doğal Allotrop mu?
Sağ avucun kaşınması ne anlama gelir?
Gün batımı grup nedir?
Akrep sokmasının faydası var mı?
Kayın ağacı türkiyede nerede yetişir?
Buğday proteini nedir?
Yeşil ve mavi uyumlu mu?
Hamal böreği izmir'de nerede?
Epilepsi yüzde kaç rapor verilir?
Araba Anahtarı içerde unuttum kapıyı nasıl açarım?
Tarhana cipsi ne işe yarar?
UEFA Avrupa Ligi biletleri nereden alınır?
Türk Hava Yolları üyelik numarası nasıl alınır?
Alvin ve Sincaplar kaç bölüm?
SEG marka hangi markanın yan ürünü?
Iflah olmaz ne demek?
Birleşik sıfat nasıl olur?
Hünnap keçi sütlü bebe bisküvisi nasıl hazırlanır?
Cluster nedir ne işe yarar?
Tarla tapusu kaç dönüme kadar bölünür?
Dexofen ne işe yarar?
Seray severle Hakan Altun neden ayrıldı?
Maldivlere Nasıl Gidilir pasaport?
Temel arazi ölçme birimi nedir?
Fayans araları hangi boya ile boyanır?
Akasya AVM Otopark ücreti ne kadar?
Karbonhidratlar yapıcı ve onarıcı mıdır?
Ereğli mi Karadeniz Ereğli mi?
1 metreküp kaç varil?
Leyleğin ömrü ne kadardır?
Excipial Lipo yüze sürülür mu?
Devlet Hastanesinde göğüs büyütme ameliyatı ne kadar?
1 bardak Irmiğe ne kadar su?
